Le Golliwogg

Chào mừng bạn đến với một nhánh mới của perfumista có tên là Bottlecapica. Nơi mà bạn chẳng cần phải thực sự ngửi mùi hương đó làm gì. Bạn chỉ cần thể hiện cái tôi và cho cả thế giới biết bạn là ai, thông qua việc ban phát ý kiến của mình về một cái nắp chai đã 103 năm tuổi.

Mình bị thu hút bởi các nốt hương nên đã lên eBay tìm kiếm và thấy một hãng chuyên làm bản dupe của mùi này. Dù chưa từng ngửi qua bản gốc nhưng trời ơi, bản clone này đỉnh thật sự. Mình chưa bao giờ ngửi thấy mùi nào giống thế này, nó không hề giống No 5 chút nào. Mùi hương tươi sáng, ngát hoa nhưng lại có chút vanilla, gia vị và có lẽ là một chút hương thảo mộc. Thực sự rất tuyệt vời.

Thấy nhiều ông vào đây chỉ để bàn về cái chai, rồi tự cho mình là người phát ngôn cho "mấy bạn da màu". Tui cũng là người da màu nên tui xin góp vài lời về cái thứ mà tui còn chưa ngửi thử bao giờ, vì thấy mọi người đang tranh luận gắt quá, mà ở đây thì ai cũng tôn trọng quyền tự do ngôn luận đúng không. Ai muốn biết lịch sử thì cứ lên Wikipedia tra về nhân vật Golliwog nhé. Đây là một trong nhiều kiểu hình châm biếm người da đen cực thịnh hồi đầu thế kỷ 20, dù giờ nó không còn nổi tiếng bằng mấy kiểu như "mammy" hay "pickaninnie". Cũng giống như kiểu "mammy", Golliwog không hẳn là muốn ác ý hóa hoàn toàn người da đen. Thay vào đó, nó thổi phồng mấy cái định kiến, kể cả những cái nhìn có vẻ vô hại. Ví dụ như "mammy" được xem là hình mẫu chăm sóc, nuôi nấng trẻ em da trắng. Còn Golliwog thì xuất hiện trong truyện thiếu nhi, kiểu như một người bạn thân thiện của mấy con búp bê Hà Lan quý tộc. Nhưng mà, có lý do để mấy cái hình mẫu này bị coi là phân biệt chủng tộc ở thời điểm hiện tại. Bản chất của việc châm biếm là phóng đại đặc điểm con người để tạo ra hiệu ứng kỳ quặc. Không phải cái nào cũng phân biệt chủng tộc, nhưng mấy kiểu hình về người da đen đầu thế kỷ 20 thì chắc chắn là có, vì nó tập trung vào những đặc điểm khiến người da đen trở nên "xa lạ" với xã hội da trắng thượng lưu. "Mammy" nhìn thì có vẻ chăm sóc đấy, nhưng bà ấy chẳng bao giờ bình đẳng với bà chủ hay lũ trẻ mà bà chăm. Tương tự, Golliwog được một tác giả người Anh tạo ra để làm bạn với các nhân vật khác, nhưng chính tác giả đó lại mô tả con búp bê này là "một cảnh tượng kinh khủng, một con yêu tinh đen ngòm" khi giới thiệu nhân vật. Nếu cứ gạt đi và bảo mấy nhân vật này không phân biệt chủng tộc, hay là vô hại, thì tức là mình đang phớt lờ lịch sử và vai trò của những hình mẫu này trong việc cô lập người da đen trong một xã hội vốn đã bị chia rẽ. Tui không mong cộng đồng perfumista sẽ đón nhận bài review này một cách thoải mái, nhưng tui vẫn muốn đóng góp ý kiến vì thấy chủ đề này đang bị đào lên bàn lại.

Mình biết là cái này chắc sẽ bị xoá, nhưng mình không thể ngó lơ sự thiếu hiểu biết trầm trọng của cái review trước được. "Kẻ phá đám" á? Cái chai này rõ ràng là một hình ảnh phân biệt chủng tộc đối với người châu Phi và những người gốc Phi. Chấm hết. NHƯNG, nếu coi đây là một món đồ vintage, thì nó thuộc về một thời đại đã qua. Việc sưu tầm hay bàn luận về nó như một hiện vật của thời xưa, đặc biệt là review về mùi hương bên trong, thì hoàn toàn hợp lý. Thậm chí, nhiều người Mỹ gốc Phi vẫn sưu tầm những món đồ hay quà lưu niệm kiểu này như một cách để "đòi lại" những thứ từng bị dùng để miệt thị họ, biến nó thành của mình, giống như cách họ dùng từ "N-word" vậy. CƠ MÀ, mình nghĩ nếu bạn thiếu kiến thức đến mức không biết ý nghĩa lịch sử, xã hội hay chính trị của một thứ gây xúc phạm cho nhiều người, thì đừng có đi quảng cáo nó bằng mấy câu nói ngớ ngẩn, coi thường quan điểm của người khác, rồi chốt hạ bằng câu "chịu khó đi" (mà cái câu đó là cái quái gì vậy?). Không biết thì một chuyện, nhưng không biết mà còn không thèm quan tâm thì lại là chuyện khác. Đó là kiểu cố tình lờ đi, và mình thấy ngại giùm bạn luôn á. Một người da trắng như bạn KHÔNG CÓ QUYỀN bảo những người da màu rằng họ được phép hay không được phép cảm thấy bị xúc phạm. Sẵn đây, mình cũng muốn nói với "thiên tài" nào đang thắc mắc tại sao không được dùng hình này làm ảnh đại diện, và tại sao nếu nó xúc phạm vậy mà vẫn được đưa lên đây review. Nó ở đây vì đây là một chai nước hoa. Nhưng mình hy vọng mọi người đủ thông minh và có học thức để hiểu rằng nhân vật trên chai là phân biệt chủng tộc, nó đại diện cho những thứ từng được chấp nhận Ở MỘT THỜI ĐẠI KHÁC bởi những người thiếu hiểu biết. Cứ cho là bạn đam mê Thế chiến II đi. Bạn lên eBay và tìm thấy vài món đồ kỷ niệm có hình Hitler. Có thể bạn mua vì bạn là kẻ phân biệt chủng tộc thời nay (hy vọng là không). Hoặc khả năng cao là bạn mua chỉ vì bạn thấy thời đó thú vị, dù bạn cực kỳ ghê tởm gã Hitler điên rồ đó. NHƯNG CHẮC CHẮN BẠN SẼ KHÔNG DÙNG HÌNH HITLER LÀM ẢNH ĐẠI DIỆN EBAY ĐÂU.