Hải Huy Thái
Iris (loại pallida, germanica hay florentina) thực chất là một loài hoa. Mà trong giới nước hoa thì hoa không có ý nghĩa gì mấy đâu. Khi nói về nước hoa, người ta đang nói về bộ rễ của cây, hay còn gọi là "orris". Nói chính xác hơn thì đó là thân rễ (loại thân mọc ngang dưới đất ấy). Thế nên, dù tên nước hoa hay thành phần có ghi là "hoa diên vĩ" đi chăng nữa, thì mùi hương mà mình ngửi thấy hầu hết luôn là mùi của orris (hoặc là một bản mô phỏng, một sự diễn giải theo kiểu giả tưởng về nó). Mà thật ra, hầu hết các thương hiệu đều né việc đưa cái hình ảnh thân rễ trông vừa giống khoai tây vừa giống gừng vào tài liệu marketing, vì nhìn nó chẳng có tính thẩm mỹ gì cả. Nói ngắn gọn thì iris chính là orris, và dùng từ orris mới là chuẩn nhất. Không có cái gọi là "iris butter" tách biệt đâu, "iris butter" thực chất chính là "orris butter". Butter (hay còn gọi là concrete) là thứ còn lại sau khi chiết xuất các hợp chất mùi bằng ethanol rồi bay hơi ethanol đi, để lại một dạng sáp/bơ. Thứ này có thể tiếp tục được chưng cất để tạo ra một sản phẩm hiếm và đắt đỏ hơn nữa là orris absolute. Về chai nước hoa này, mình không tin là có một lượng lớn nguyên liệu orris thật được dùng trong đây, nếu có thì cũng chẳng đáng kể. Giống như nhiều hãng khác, bất kỳ nguyên liệu đắt đỏ nào cũng có thể được đưa vào danh sách thành phần để làm marketing, dù thực tế có khi chỉ dùng một lượng cực kỳ tượng trưng. Muốn biết chính xác thì phải phân tích hóa học thôi. Phần còn lại của phong cách orris chắc chắn là được hoàn thiện bằng các chất mô phỏng (tổng hợp hoặc tự nhiên). Ví dụ như dầu hạt cà rốt (rẻ hơn orris nhiều) có mùi rất giống orris, kiểu mùi đất, phấn và thực vật. Rồi còn có các chất tổng hợp để "cứu cánh", như hợp chất chính của orris là irones, hoặc các nguyên liệu hoa violet cũng có thể được quảng cáo là nốt hương orris/iris vì chúng là các ionones (dễ sản xuất, siêu rẻ mà vẫn sang chảnh). Đừng quên cả các loại "base" có sẵn từ các nhà cung cấp nguyên liệu, chúng mô phỏng mùi orris cực tốt luôn. Iris Bleu mở đầu bằng một nốt orris khá ổn, có chút hơi hướng thực vật. Nhưng khi lên da hay trên giấy, nó nhanh chóng chuyển sang kiểu hoa violet hoài niệm, kiểu mùi của những năm 90, có người sẽ thấy giống mùi lotion hay xịt tóc, làm mình nhớ đến mấy dòng nước hoa nam của các hãng designer thời đó, thậm chí là giống cả mùi nước hoa Johnson & Johnson nữa. Từ giữa đến tận lúc hạ tông thì không thấy rõ mùi orris mấy. Tất cả những gì mình biết là nó mang lại cảm giác rất quen thuộc và đầy hoài niệm. Mình thích nó.
