Timbuktu bản trước 2016, tôi thực sự yêu bạn. Tôi đã liều mình mua một chai vào năm 2015 để tự thưởng cho sinh nhật. Đó là một canh bạc đắt đỏ: hồi đó tôi đã thử vài chai của L’Artisan nhưng toàn là dòng nữ tính, chưa thấy cái nào thực sự "dính", nhưng tôi vẫn thấy bị thu hút bởi cách nhà này làm nước hoa. Biết mình thích tông gỗ và phương Đông, dù review có khen chê lẫn lộn, tôi vẫn chi hẳn 100 đô Mỹ để mua nó chỉ dựa vào lời kể của mấy người lạ trên mạng. Đó là chai nước hoa đắt nhất tôi từng mua lúc bấy giờ. Lúc đầu tôi không thích nó ngay đâu. Nó "lạ" lắm, kiểu chưa từng ngửi thấy ở đâu luôn. Cái nền nhựa cây sâu thẳm mang lại cảm giác hơi cổ điển. Dù trước đó đã dùng khá nhiều niche, nhưng tôi chưa thấy nhà niche nào có mùi cổ điển đến thế. Ban đầu tôi cứ ngỡ nó quá trưởng thành, quá nam tính, nhưng sau vài lần xịt, tôi hoàn toàn bị nó mê hoặc. Tôi từng có nhiều "phong cách" trước đây, nhưng Timbuktu bản trước khi thay đổi công thức mới chính là "tôi". Đây không phải là thứ tôi xịt lên người, mà nó chính là con người tôi. Nó hợp với tôi cả những ngày muốn làm con gái, lẫn những ngày muốn làm con trai. Xuân, hạ, thu, đông đều ổn, mà mỗi mùa lại một kiểu. Mùa xuân, tôi như một con sư tử cái đang trong kỳ động dục, nằm lười trên tảng đá ấm giữa thảo nguyên. Mùa hè, tôi là một nữ tư tế lang thang qua khu chợ huyền thoại, nồng nàn mùi nhang trầm và những nghi lễ cổ xưa. Mùa thu, mùi hương như khói lửa trại trong một chuyến safari đêm, đầy xạ hương và cảm giác của thứ gì đó hoang dã đang ẩn mình trong bóng tối. Còn mùa đông, Timbuktu mang vẻ lễ hội nhưng không hề sặc mùi Giáng sinh; nó giống như mùi nhang trầm mà những người chăn cừu dâng lên vị vua nhỏ vậy.
Mở đầu là một cú bùng nổ của hạt tiêu, nhựa cây và cỏ khô vàng vọt. Hơi sắc và có chút khó chịu nhưng không hề gây khó chịu theo kiểu tiêu cực. Tôi chỉ có thể mô tả cảm giác đó là "sự căng thẳng đầy kịch tính". Nó giống như cảm giác khi bạn mở cánh cửa dẫn vào một lăng mộ cổ, biết chắc có thứ gì đó đang chờ đợi trong bụi bặm và bóng tối, nhưng chẳng biết đó là gì. Tôi không cảm nhận được hương xoài hay hoa karo-karounde... chúng không hiện lên trên da tôi. Với tôi, chẳng có chút gourmand hay hoa cỏ nào ở đây cả. Trầm hương, mộc dược và khói giấy papyrus là những nốt hương nổi bật nhất trên da tôi. Không hiểu sao hạt tiêu lại lưu hương lâu đến thế, tầm 3 tiếng. Tôi cũng ngửi thấy hương cỏ hương bài, nhưng nó lạ lắm, không hề xanh mướt hay mộc mạc như tôi tưởng. Nó giống như một cánh đồng cỏ hương bài chưa kịp thu hoạch đã gặp mùa khô, khô khốc dưới nắng sa mạc và mang theo cả mùi đất hóa thành bụi. Dù có nhiều nốt hương nặng, nhưng Timbuktu lại có một sự bay bổng rất riêng. Không phải kiểu lấp lánh như aldehyde hay sủi bọt như champagne, mà nó chập chờn như một ảo ảnh nơi đường chân trời, hay như những làn khói nhang đen mờ ảo tan vào bầu trời xanh vô tận. Đây là mùi hương quyền năng nhất của L’Artisan mà tôi từng biết. Bản trước 2016 lưu hương tận 10 tiếng trên da, dù có giảm dần. Trên tóc hay quần áo thì bám cả ngày trời. Độ tỏa hương ban đầu khá rộng, khoảng tầm 60cm trong 4 tiếng đầu, sau đó mới tiệm cận da hơn. Người ta sẽ *nhận ra* mùi này, nhưng không phải ai cũng thích.
Bạn tôi từng cảnh báo rằng L’Artisan đã thay đổi bao bì và công thức, nhưng vì mũi cô ấy nhạy hơn tôi nên lúc đó tôi cũng không lo lắm. Đến khi chai từ năm 2015 sắp hết, tôi có mua thử một bản chiết của công thức mới để kiểm chứng. Và chỉ sau một lần xịt, tim tôi như tan nát – đây không phải là Timbuktu. Timbuktu sau 2016 có mùi khá giống bản gốc, gần đến mức khiến tôi thấy như bị lừa vậy: nó vẫn tên là Timbuktu, trông cũng giống, nhưng cái "thần thái" và "giọng nói" thì không còn nữa. Nó là một kẻ mạo danh. Bản Timbuktu này chỉ là một cái bóng, một bộ xương khoác lên lớp áo cổ xưa rách nát, lang thang giữa sa mạc để tìm kiếm linh hồn đã mất. L'Artisan Parfumeur, các người đã giết chết một kiệt tác. Tôi hiểu cảm giác mất đi một mùi hương yêu thích vì thay đổi công thức nó đau đớn thế nào, giống như đang đi đưa tang vậy. Nhìn chai nước hoa cứ vơi dần, tôi biết lượng Timbuktu thực thụ trên thế giới này chỉ còn hữu hạn. Điều đó khiến thứ nước hoa này càng trở nên quý giá. Tôi thậm chí còn đang phải nhịn mua phụ tùng xe đạp suốt 6 tháng để dồn tiền mua thêm vài chai bản gốc, và tôi sẽ dùng chúng thật tiết kiệm. Ngay cả khi nó cạn kiệt, Timbuktu sẽ vẫn ám ảnh khứu giác tôi cho đến tận ngày tôi nhắm mắt. Chết tiệt, thật may là tôi đã kịp tích trữ vài mùi của L’Artisan trước đợt thay đổi công thức hàng loạt này. Sự thay đổi này tệ đến mức tôi không chỉ thương tiếc Timbuktu, mà còn tiếc cả những mùi khác mà tôi chưa kịp trải nghiệm bản cũ như Mechant Loup, Patchouli Patch, Dzing!, Dzongkha... Một phần trong tôi rất muốn thử công thức cũ của chúng, nhưng tôi sợ mình sẽ lại bị nghiện thêm một "mùi hương đã chết" nữa, rồi lại phải viết thêm một bài điếu văn dài cả ngàn chữ cho một... cái mùi hương...
